به سازي و مرمت انجام شده در شأن بافت تاريخي بشرويه نيست. مدير پايگاه پژوهشي بافت تاريخي بشرويه گفت: اين بافت با 6/22 هکتار سال 81 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيد و از سال 83 پي گيري هايي براي ايجاد پايگاه پژوهشي بافت تاريخي بشرويه شروع و مرداد سال گذشته اين پايگاه راه اندازي شد.
«کاويان» با بيان اين که بشرويه يک شهر کهن تيموري و منطقه اي باستاني است، افزود: قلعه دختر بشرويه متعلق به دوره ساساني و يکي از سالم ترين قلعه هاي استان است.
همچنين پل ترناو در محدوده روستاي فتح آباد از ديگر بناهاي تاريخي دوره ساساني در بشرويه به شمار مي رود.وي بشرويه را منطقه اي پررونق و باستاني دانست و ادامه داد: رقه مهم ترين روستاي منطقه از ابتداي دوره اسلامي منطقه اي پر رفت و آمد بوده است چنان که ناصرخسرو در سفرنامه خود اشاراتي به مسجد جامع رقه دارد.
به گفته وي اواخر دوره ايل خاني با تجميع در محدوده دشت حاصل خيز در شرق رقه آرمان شهري با نام بشرويه پايه گذاري مي شود.
وي با بيان اين که اين شهر محله هاي مختلفي داشته است، گفت: محله ميان دره در دوره صفويه دچار تغيير و تحول شد و هم اکنون معروف ترين و مشهورترين قسمت بافت تاريخي بشرويه مرکز محله ميان ده است.
به گفته وي بقيه قسمت هاي بشرويه به لحاظ معماري با کيفيت و اصالت گذشته چهره تيموري و ايلخاني را حفظ کرده است و بدون تغيير و تحول عمده در دوره قاجاريه به دوره معاصر رسيد.
وي با اشاره به اين که بشرويه از نظر معماري مسکوني بسيار حائز اهميت است، خاطرنشان کرد: اهميت معماري مسکوني بشرويه به اين دليل است که با وجود قرار گرفتن بين ۲زلزله سال هاي 47 و 57 فردوس و طبس سالم مانده است، هم اکنون خيلي از گونه هاي معماري قابل شناخت يا مطالعه در بشرويه در ديگر مناطق استان وجود ندارد.
وي به از بين نرفتن بناهاي شاخص ايلخاني در اين زلزله ها اشاره کرد و با بيان اين که گونه هاي معماري و توده بافت در زلزله از بين مي رود، گفت: بيشتر معماري بافت تاريخي بشرويه مسکوني است بنابراين مانند خانه هاي دو صفه و چهار صفه را در بشرويه هم مي توان به عينه ديد.
وي افزود: از طرف ديگر بافت تاريخي بشرويه تحت تاثير معماري ويژه خراسان به صورت دو ايواني با ايوان و سر در کشيده است و در واقع حلقه اتصال معماري خراسان به معماري يزد را مي توان در بشرويه مشاهده کرد، همچنين حلقه گمشده معماري مسکوني ايران را که در طبس و فردوس از بين رفته است مي توان در بافت تاريخي بشرويه ديد.وي خاطرنشان کرد: يکي ديگر از شاخص هاي منحصر به فرد بافت تاريخي بشرويه حداقل در خراسان جنوبي بکر بودن و تغيير و تحولات کمتر در اين شهر است زيرا به طور کلي دور بودن بشرويه از مناطق پر تحول باعث شده است از منظر شهري، ويژگي هاي مسکن و ... خيلي تغيير نکند ولي در حال حاضر کمتر مي توان اين ويژگي را کنترل کرد.
وي مسجد و مدرسه علميه ميان ده، حسينيه حاج علي اشرف، خانه هاي مستوفي، ذبيحي، پناهي، فياض بخش، شيرزاد، ملاعبدا...، حسينيه معين، حمام هاي فاضل خان، حاج محمد حسن، مجموعه مسکوني پايين محله و باغ خان را از آثار تاريخي شناسايي شده در حوزه بافت تاريخي بشرويه عنوان کرد.
وي از بناهاي تاريخي حوزه شهرستان به قلعه دختر رقه، پل تاريخي ترنا و خانه فروغ نصيرايي رقه، تاق فدک، آسياب هاي بشرويه، قلعه غني آباد و کارونسراي اصفاک اشاره و تعداد پلاک هاي موجود در بافت تاريخي بشرويه را بين هزارو200 تا هزارو500 مورد اعلام کرد و گفت: يک چهارم بانک اطلاعاتي بافت تاريخي بشرويه تکميل شده است.به گفته وي تهيه بانک اطلاعاتي بافت تاريخي بشرويه پروژه اي زمان بر است.
وي به قدمت زياد بناهاي تاريخي و سن بالاي ساکنان داخل بافت اشاره و اضافه کرد: اين سن و قدمت بالا يکي از عوامل تهديد کننده براي بافت محسوب مي شود زيرا شايد افراد کهنسالي که در اين بافت تاريخي زندگي مي کنند فوت کرده باشند و بعدها کسي نباشد که در اين مکان ها ساکن شود بنابراين قبل از اين که اين اتفاق بيفتد بايد بافت احيا شود.
وي اضافه کرد: براي 10 تا 15 سال آينده و تا قبل از اين که جمعيت فعلي بافت از بين برود، بايد تغيير جمعيتي در آن ها اتفاق بيفتد.
وي خاطرنشان کرد: تلاش مي شود قبل از اين که اتفاق ناگواري براي بافت بيفتد يک سري اقدامات مرمتي، به سازي و تغيير کاربري براي برخي بناها برنامه ريزي شود.
به اعتقاد وي هر چند سازمان ميراث فرهنگي تمام تلاش خود را براي به سازي و مرمت بافت تاريخي بشرويه و بناهاي موجود در آن انجام داده ولي عمليات به سازي و مرمتي در شأن اين بافت انجام نشده است.
مدير پايگاه پژوهشي بافت تاريخي بشرويه خاطرنشان کرد: يک سري اقدامات مرمتي روي بناها و بافت تاريخي انجام شده است ولي اين بافت به توجه بيشتر مسئولان و مديريت شهري در اين خصوص نياز دارد که متاسفانه بسياري از تغيير و تحولات پيرامون بافت تاريخي از جمله ساخت و سازها، وام هاي نوسازي و ... به نفع تخريب بافت است.
وي در خصوص پروژه هاي به سازي و مرمت شده بافت تاريخي بشرويه تصريح کرد: مرمت و به سازي خانه مستوفي با کاربري اداره ميراث فرهنگي بشرويه، معابر ميان ده، کوچه رباطي و خانه هاي فياض بخش، خيري، امير احمدي و مرمت مسجد و مدرسه علميه ميان ده، حسينيه حاج علي اشرف و... از جمله اين پروژه هاست.
وي اظهار اميدواري کرد، با توجه به اهميت و جايگاه بافت، مسئولان بودجه کلاني براي مرمت و به سازي بافت و بناهاي تاريخي آن اختصاص دهند تا پايگاه بافت تاريخي هم سرفصل هاي مشخصي را براي مرمت و به سازي برنامه ريزي کند.
وي بيشترين نياز عمليات مرمتي بسياري از خانه هاي تاريخي بافت را سبک سازي و بام سازي دوباره اين بناها دانست و گفت: تصور کنيد حدود 400 يا 500 سال خاک روي بام خانه ها جمع شود چه اتفاقي مي افتاد، اين خاک ها بر بام فشار مي آورد و بام نيز بر طاق ها سنگيني مي کند و از آن جا که اين طاق ها اساس خانه هاي بافت تاريخي است بعد از چند سال از بين رفته و شيب بندي هدايت آب از بين مي رود و به ديوارها نفوذ و آن را نمناک و تخليه خواهد کرد.
وي افزود: تخليه ديوارها از يک طرف و فشار بام از طرف ديگر باعث شده است بسياري از خانه هاي بافت تاريخي ترک و رانش داشته باشد، علاوه بر اين کف بعضي از کوچه هاي بافت، خاکي است و آب را جذب مي کند و معابري که آسفالت دارد اجازه تبخير آب را نمي دهد و آب به ديوار خانه ها نفوذ مي کند.وي به پروژه گازرساني شهر بشرويه اشاره و اضافه کرد: اجراي اين پروژه باعث حفاري هاي بسياري در اين شهر شده است و اجازه نمي دهد کف سازي بافت تاريخي اجرا شود مگر اين که به صورت موقت معابر بافت کف سازي شود تا حداقل بتوان آب هاي سطحي بافت تاريخي را جمع آوري کرد.
وي خاطرنشان کرد: به طور کلي بسياري از مشکلات بافت تاريخي بشرويه ناشي از خاک زياد پشت بام ها و نبود سيستم جمع آوري آب هاي سطحي در معابر است.